Jan de Stoker is normaal gesproken tijdens het carnaval prominent aanwezig op Plein 1946. Vanaf het moment dat de sleutel wordt overhandigd tot aan Aswoensdag waakt hij over de carnavalisten van Eusterbeek, maar wat is nu het verhaal achter “Jan de Stoker”? Daarvoor moeten we flink terug in de tijd.

We spreken over de tijd dat Oosterbeek veel boeren had, landgoederen in florerende staat waren en stoomtreinen nog ten noorden en oosten van ons prachtige dorp reden. Langs station Oosterbeek-Hoog en Oosterbeek-Laag. Het was bij dat laatste station, het enige stationsgebouw dat heden ten dage nog bestaat, dat het verhaal begint.

Het verhaal van Jan de Stoker

Jan was de jongste zoon van een bekende Oosterbeekse boerenfamilie.

Er was echter geen toekomst voor hem op het boerenbedrijf van zijn ouders. Dus zocht hij een professie om de kost te verdienen. En omdat hij als kleine jongen al vaak bij het spoor te vinden was, was de stap om een “betrekking bij het spoor” te zoeken voor hem een logische stap. De voormalig stationschef H.A. Braster kon hem wel gebruiken als manusje van alles.

Zo gebeurde het dat Jan dagelijks de stoomtreinen van en naar Nijmegen zag komen en gaan, reizigers zag in- en uitstappen en goederen hielp in- en uitladen. Op een dag zag hij de stationschef in lichte paniek over het perron heen en weer lopen. De trein die er stond te wachten op vertrek, stond er nu al langer dan gebruikelijk was. Er was zeker iets bijzonders aan de hand. Jan ving het gesprek op van de stationschef en de machinist van de trein. De stoker van de stoomlocomotief was door ziekte uitgevallen.

En nu? Zonder stoker geen vuur, zonder vuur geen stoom en zonder stoom kon de trein niet zijn reis vervolgen. Wat nu te doen?

“Ik ga wel mee!”, riep Jan en stapte resoluut op de loc, greep de grote kolenschop en gooide zonder aarzelen zijn eerste vracht kolen in de vuurkist. Vanaf dat moment stond Jan in Oosterbeek bekend als Jan “de stoker”

De moraal van het verhaal

Dit is een fictief verhaal. Het verbeeld de vele Dwarsliggers handen die jaarlijks aanwezig zijn bij diverse activiteiten in het dorp. Altijd zijn er wel ondersteunende Dwarsliggershanden aanwezig

Beeld geplaatst op 25-09- 2026. Het ontwerp van het beeld is van Eugene Böcker en vervaardigd door Smederij Lukassen